Khi lạm phát gia tăng, cách chơi duy nhất của FED là tăng lãi suất, nhưng làm như vậy sẽ mang lại rủi ro đáng kể.
“Chúng ta phải thay đổi lộ trình”
Theo một báo cáo mới từ một cơ quan của Liên Hợp Quốc, Cục Dự trữ Liên bang cần phải thay đổi việc tăng lãi suất.
Báo cáo đến từ Hội nghị Liên hợp quốc về Thương mại và Phát triển, hàng năm công bố những phát hiện về triển vọng kinh tế toàn cầu. Theo UNCTAD, tốc độ tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ khiến nền kinh tế toàn cầu có nguy cơ suy thoái, với các nước nghèo hơn sẽ phải chịu cảnh tồi tệ hơn các nước giàu.
Dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Jerome Powell, ngân hàng trung ương Mỹ đã tăng lãi suất 5 lần trong năm nay, gần đây nhất là vào tháng Chín. Vào thời điểm đó, Fed đã tăng lãi suất quỹ liên bang thêm 75 điểm cơ bản, đưa lãi suất chuẩn lên từ 3% đến 3,25%. Về quan điểm, lãi suất quỹ liên bang bắt đầu năm ở mức gần 0%.
Mục tiêu tổng thể của FED đằng sau những đợt tăng lãi suất này là kiềm chế lạm phát. Vào tháng trước ở mức 8,3%, tỷ lệ lạm phát của năm 2022 ở mức báo động với các nhà đầu tư và người tiêu dùng. Ví dụ như chi phí thực phẩm trung bình đã tăng 13,5% ở Mỹ kể từ tháng 8/2021.
Tuy nhiên, cơ quan Liên Hợp Quốc tuyên bố hành động của FED có thể quá gấp rút và có thể đẩy nền kinh tế toàn cầu vào suy thoái. Báo cáo cho biết: “Nếu cứ tin rằng các ngân hàng trung ương sẽ có thể hạ giá bằng cách dựa vào lãi suất cao hơn mà không tạo ra suy thoái, đều là một canh bạc khôn ngoan”.
Tổng thư ký UNCTAD Rebeca Grynspan cho biết trong một cuộc họp báo tại Geneva: “Nếu chỉ muốn sử dụng một công cụ để giảm lạm phát… thì khả năng duy nhất là đưa thế giới giảm tốc và cuối cùng sẽ dẫn đến suy thoái. Các hành động hiện nay đang làm tổn thương những người dễ bị tổn thương ở khắp mọi nơi, đặc biệt là ở các nước đang phát triển. Chúng ta phải thay đổi hướng đi”, cô tiếp tục.
Tuy nhiên, FED vẫn chưa chỉ ra bất kỳ kế hoạch nào để đảo ngược hướng đi.
Đau ngắn còn hơn đau dài
Các biện pháp tăng lãi suất tích cực là chiến thuật chính của FED để chống lại lạm phát do nới lỏng định lượng khẩn cấp trong đại dịch COVID-19 từ năm 2020-2021. Các biện pháp đó, bao gồm hàng tỷ khoản thanh toán bằng tiền mặt cho người nộp thuế, các khoản vay khẩn cấp cho doanh nghiệp nhỏ, mua thiết bị y tế, nghiên cứu vắc xin, và hàng chục mục đích khác, đã thúc đẩy Cục Dự trữ Liên bang phát hành một cách hiệu quả tiền tệ mới trên quy mô chưa từng có.
Tuy nhiên, các gói luật cứu trợ COVID được thông qua một cách vội vàng và khẩn cấp cũng bao gồm khoản chi tiêu “lợn thùng” đáng kể. Hoặc các thượng nghị sĩ và thành viên Quốc hội đưa các khoản tiền vào gói luật để tìm cách đưa tiền về các bang quê hương của họ và các thành phần cử tri quan trọng.
Theo một số ước tính, có tới 35% trong số 5,2 nghìn tỷ USD được chi cho cứu trợ COVID trong ba năm qua là các mục hàng lợn thùng như vậy. Làm trầm trọng thêm vấn đề là giá cả trong Kế hoạch Giải cứu người Mỹ của Tổng thống Biden, trị giá 1,9 nghìn tỷ USD và sẽ được ngân hàng trung ương mở rộng thêm tín dụng chi trả, ít nhất một phần.
Tuy nhiên, đã đến lúc phải trả giá cho tất cả việc in tiền đó. Về phần mình, Powell luôn kiên định với thông điệp của mình: việc tăng lãi suất chắc chắn sẽ xảy ra trong năm nay và phần lớn, Powell đã giữ lời.
Trong một bài phát biểu tại Jackson Hole vào tháng 8, ông đã dự báo một con đường chông gai phía trước cho các nhà đầu tư, người tiêu dùng, thị trường lao động và hầu như tất cả các bộ phận khác của nền kinh tế. “Đây là những chi phí đáng tiếc để giảm lạm phát”, ông nói, “nhưng nếu không khôi phục được sự ổn định giá cả thì còn đau hơn nhiều”.
