Vitalik Buterin công bố kế hoạch hai phần cải tổ tầng thực thi Ethereum: thay cây trạng thái lục phân bằng cây nhị phân và thay EVM bằng RISC-V để giải quyết hơn 80% điểm nghẽn tạo bằng chứng.
Đồng sáng lập Ethereum Vitalik Buterin vừa công bố phân tích chi tiết về hai thay đổi kiến trúc mà ông xem là then chốt đối với tương lai mạng lưới, đồng thời thách thức quan điểm phổ biến rằng cách tiếp cận gia tăng từng bước là đủ.
Theo Buterin, cây trạng thái và máy ảo cùng chiếm hơn 80% điểm nghẽn trong quá trình tạo bằng chứng – mức độ tập trung đủ để biến hai thay đổi này gần như thành yêu cầu bắt buộc đối với các trường hợp sử dụng tạo bằng chứng phía khách.
Về cây trạng thái, Buterin ủng hộ đề xuất EIP-7864 nhằm thay thế cấu trúc Merkle Patricia Tree dạng lục phân hiện tại – sử dụng hàm băm Keccak – bằng cây nhị phân kết hợp hàm băm hiệu quả hơn như Blake3 hoặc một biến thể của Poseidon. Thiết kế mới sẽ tạo ra các nhánh Merkle ngắn hơn bốn lần, giảm băng thông dữ liệu đáng kể cho các công cụ khách nhẹ như Helios.
Quan trọng hơn, việc thay thế hàm băm có thể mang lại cải thiện hiệu quả chứng minh từ 3 đến 100 lần – dù Buterin lưu ý Poseidon vẫn cần thêm đánh giá an ninh. Động thái này cũng đánh dấu sự điều chỉnh đáng kể so với kế hoạch trước, khi Verkle Trees từng là ứng viên hàng đầu cho hard fork năm 2026 trước khi các lo ngại về rủi ro điện toán lượng tử khơi lại sự quan tâm với cây nhị phân từ giữa năm 2024.
Tranh luận về máy ảo kế nhiệm EVM
Ở phương diện máy ảo, Buterin tái khẳng định đề xuất tháng 4 năm 2025 về việc thay thế EVM bằng RISC-V – kiến trúc tập lệnh mã nguồn mở hiện được phần lớn các hệ thống tạo bằng chứng không kiến thức sử dụng nội bộ.
Lộ trình triển khai được chia ba giai đoạn: đầu tiên sử dụng RISC-V cho các hợp phần tiền biên dịch, tiếp theo cho phép triển khai hợp đồng RISC-V, và cuối cùng loại bỏ hoàn toàn EVM bằng cách chuyển đổi nó thành hợp đồng thông minh viết bằng máy ảo mới. “Toàn bộ giá trị của Ethereum nằm ở tính tổng quát. Nếu EVM không đủ tốt để đáp ứng nhu cầu đó, chúng ta cần xây dựng một máy ảo tốt hơn,” ông viết.
Đề xuất này không tránh khỏi tranh luận. Tháng 11 năm 2025, các nhà nghiên cứu từ Offchain Labs – đơn vị phát triển cốt lõi đứng sau Arbitrum – công bố phản biện chi tiết, lập luận rằng WebAssembly là lựa chọn dài hạn phù hợp hơn. Lý do chính: RISC-V có lợi thế trong tạo bằng chứng không kiến thức, nhưng kiến trúc phục vụ triển khai hợp đồng và kiến trúc phục vụ chứng minh không nhất thiết phải là một.
Các đề xuất này xuất hiện trong bối cảnh Buterin ngày càng thể hiện quan điểm ủng hộ thay đổi cấu trúc sâu, khi ông từng ví Ethereum có thể xử lý thêm khoảng bốn thay đổi lớn sau sự kiện hợp nhất – bao gồm cải tổ cây trạng thái, tối giản cơ chế đồng thuận, xác minh ZK-EVM và thay đổi máy ảo.
Bản nâng cấp Glamsterdam dự kiến trong nửa đầu năm 2026, tiếp theo là Hegota vào cuối năm, với các thay đổi liên quan đến cây trạng thái và tầng thực thi vẫn giữ vai trò trung tâm trong lập kế hoạch hiện tại.
